Hiện nay trên thị trường đang xuất hiện tràn lan các loại dầu ăn giả, dầu kém chất lượng được bày bán với giá rẻ, đánh lừa người tiêu dùng. Việc sử dụng những sản phẩm này không chỉ làm giảm hương vị món ăn mà còn đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe, gây hại cho gan, tim mạch và thậm chí tiềm ẩn nguy cơ ung thư.
1. Dầu ăn giả là gì?
Dầu ăn giả là những sản phẩm không được sản xuất từ nguyên liệu tinh khiết hoặc không đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, nhưng được làm giả, đóng gói và gắn nhãn mác giống hệt các thương hiệu nổi tiếng để đánh lừa người tiêu dùng. Loại dầu này có thể được pha trộn từ dầu thải công nghiệp, dầu ăn đã qua sử dụng, hoặc các loại dầu rẻ tiền không rõ nguồn gốc. Bề ngoài, dầu ăn giả thường có màu sắc và độ trong khá giống dầu thật, khiến người mua rất khó phân biệt bằng mắt thường. Việc sử dụng dầu ăn giả trong thời gian dài có thể gây tích tụ độc tố trong cơ thể, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh nguy hiểm.

2. Thực trạng dầu ăn giả tràn lan trên thị trường
Hiện nay, thị trường dầu ăn ở Việt Nam đang đối mặt với tình trạng giả, kém chất lượng với mức độ đáng lo ngại. Dưới đây là một số nguồn thông tin chính thống khảo sát được:
- Theo bài viết trên báo Nhân Dân, thị trường dầu ăn Việt Nam có doanh số khoảng 30.000 tỷ đồng/năm nhưng đang xuất hiện “nhãn mác bát nháo, chất lượng thật giả lẫn lộn”. Báo nhân dân
- Theo thông báo từ Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế, đã phát hiện hàng loạt sản phẩm dầu ăn như “CHICA”, “TAMIN GOLD”, “GOLDMAX”, “TỐT”, “MEGAFOOD” là hàng giả hoặc kém chất lượng, đã phân phối khắp nhiều tỉnh thành. TUOI TRE
- Theo bài báo trên VOV và các cơ quan báo chí, một đường dây sản xuất dầu ăn giả có quy mô lớn từ dầu dùng cho chăn nuôi chuyển thành dầu cho người đã thu về khoảng 8.200 tỷ đồng trong 3 năm. Báo và Phát Thanh, Truyền hình Thanh Hóa
- Nhiều bài báo nêu rằng cơ quan chức năng tại tỉnh Hưng Yên đã kiểm tra và phát hiện một công ty sản xuất, kinh doanh dầu ăn giả, kém chất lượng, và đã phân phối đến nhiều địa phương. Thuế & Hải quan Online

Từ các nguồn trên, có thể thấy rõ thực trạng: dầu ăn giả không chỉ xuất hiện đơn lẻ mà lan rộng trên cả nước, có hệ thống và quy mô lớn, với nhiều thủ đoạn tinh vi như sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, không đáp ứng vi chất dinh dưỡng, nhãn mác mập mờ…
3. Tác hại nghiêm trọng khi sử dụng dầu ăn giả
Việc sử dụng dầu ăn giả không chỉ làm giảm chất lượng món ăn mà còn đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe con người. Dầu ăn giả thường được pha trộn từ các loại dầu đã qua sử dụng, dầu công nghiệp hoặc nguyên liệu ôi thiu, chứa nhiều tạp chất, kim loại nặng và chất oxy hóa độc hại. Khi đưa vào cơ thể, các hợp chất này không được đào thải hết mà tích tụ dần trong gan, thận, tim mạch, gây ra nhiều căn bệnh nguy hiểm. Đặc biệt, việc chiên rán bằng dầu giả ở nhiệt độ cao còn tạo ra các chất gây ung thư như aldehyde, acrylamide,… khiến nguy cơ bệnh tật ngày càng gia tăng.

Tác hại cụ thể của dầu ăn giả:
- Gây rối loạn tiêu hóa, buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy do chứa hóa chất độc hại.
- Ảnh hưởng đến gan và thận: làm tăng gánh nặng giải độc, dẫn đến viêm gan, suy gan, suy thận.
- Tăng nguy cơ tim mạch: dầu giả chứa nhiều acid béo chuyển hóa (trans fat), làm tăng cholesterol xấu (LDL).
- Ảnh hưởng hệ thần kinh và nội tiết: một số tạp chất có thể gây rối loạn hormone, giảm trí nhớ.
- Nguy cơ ung thư cao: đặc biệt là ung thư gan, dạ dày, đại tràng do hấp thu các hợp chất oxy hóa độc hại.
Chính vì vậy, người tiêu dùng cần hết sức cảnh giác khi chọn mua dầu ăn, tránh ham rẻ mà vô tình rước họa vào thân.
4. Cách nhận biết dầu ăn giả và dầu ăn thật
Để tránh mua phải dầu ăn giả, người tiêu dùng có thể dựa vào một số dấu hiệu đơn giản nhưng hiệu quả sau:
- Quan sát màu sắc và độ trong: dầu ăn thật có màu vàng nhạt hoặc vàng óng tự nhiên, trong suốt, không lắng cặn; dầu giả thường có màu vàng sậm, hơi đục, dễ chuyển nâu khi để lâu.
- Kiểm tra mùi và độ sánh: dầu thật có mùi thơm nhẹ, tự nhiên; dầu giả có mùi hắc, khét hoặc lạ. Dầu thật sánh mịn vừa phải, còn dầu giả thường quá loãng hoặc dính tay.
- Phân biệt qua bao bì, nhãn mác, hạn sử dụng: dầu thật có bao bì chắc chắn, in sắc nét, đầy đủ thông tin và mã QR truy xuất; dầu giả thường in mờ, sai chính tả, thiếu tem chống hàng giả.
- Thử bằng mẹo dân gian: nhỏ dầu vào nước, dầu thật nổi đều trên mặt nước; đun nóng, dầu thật ít bốc khói hơn dầu giả; để trong tủ lạnh, dầu thật hơi đông lại còn dầu giả tách lớp hoặc vẫn lỏng.

5. Cách chọn mua dầu ăn an toàn, chính hãng
Để bảo vệ sức khỏe gia đình, người tiêu dùng cần lựa chọn kỹ lưỡng khi mua dầu ăn, ưu tiên những sản phẩm rõ nguồn gốc, có chứng nhận chất lượng và phân phối hợp pháp. Một vài gợi ý quan trọng gồm:
- Chọn thương hiệu uy tín, có chứng nhận chất lượng: Ưu tiên các nhãn hiệu lớn, lâu năm, được Bộ Y tế và cơ quan quản lý an toàn thực phẩm kiểm định. Một số thương hiệu phổ biến và đáng tin cậy tại Việt Nam gồm: Neptune, Simply, Tường An, Cái Lân (Meizan, Kiddy, …)
- Mua tại siêu thị, cửa hàng được cấp phép: Tránh mua dầu ăn tại chợ tự phát, cửa hàng không rõ nguồn gốc hoặc bán với giá rẻ bất thường. Hãy chọn các hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi, đại lý chính hãng để đảm bảo chất lượng sản phẩm.
- Kiểm tra tem chống giả và mã QR truy xuất nguồn gốc: Trước khi mua, nên kiểm tra kỹ tem chống hàng giả, nhãn mác và quét mã QR để xác thực thông tin sản xuất, ngày hết hạn và nguồn gốc. Nếu tem bị bong tróc, mờ hoặc mã QR không hợp lệ, tuyệt đối không nên sử dụng.

6. Cách tự làm dầu tại nhà để đảm bảo an toàn
Tự ép dầu giúp bạn chủ động hoàn toàn về nguyên liệu, đảm bảo không chứa chất bảo quản, chất tẩy hay hương liệu tổng hợp. Dầu ép tại nhà giữ được hương vị nguyên chất và giá trị dinh dưỡng tự nhiên của các loại hạt như đậu phộng, mè, đậu nành, hướng dương hay gạo lứt. Đây là cách an toàn, tiết kiệm và giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài cho cả gia đình.

Hiện nay, trên thị trường có nhiều máy ép dầu gia đình nhỏ gọn, dễ sử dụng, cho năng suất ổn định và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Chỉ cần chọn nguyên liệu sạch, phơi khô và ép bằng máy, bạn đã có thể thu được dầu ăn nguyên chất chỉ trong vài phút. Một số dòng máy còn có chức năng lọc dầu tự động, giúp dầu trong, đẹp và dễ bảo quản hơn. Việc đầu tư một chiếc máy ép dầu không chỉ giúp đảm bảo an toàn mà còn mang lại giải pháp lâu dài, bền vững và kinh tế cho các gia đình hiện đại.
7. Cách bảo quản dầu tự ép đúng cách để đảm bảo chất lượng
Sau khi ép, nên lọc kỹ cặn rồi cho dầu vào chai thủy tinh tối màu hoặc chai nhựa thực phẩm cao cấp, đậy kín nắp để tránh tiếp xúc với không khí. Bảo quản dầu ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và nguồn nhiệt cao như bếp nấu. Không nên để dầu trong tủ lạnh vì dễ khiến dầu đông lại, tách lớp và thay đổi hương vị. Nếu bảo quản đúng, dầu tự ép có thể dùng tốt trong khoảng 1–3 tháng, tùy loại hạt và điều kiện lưu trữ.

Giữa “ma trận” dầu ăn giả tràn lan như hiện nay, chủ động bảo vệ sức khỏe gia đình là điều vô cùng cần thiết. Thay vì lo lắng trước mỗi chai dầu ngoài thị trường, bạn hoàn toàn có thể tự tạo ra nguồn dầu sạch, an toàn và giàu dinh dưỡng ngay tại nhà. Việc đầu tư một chiếc máy ép dầu gia đình không chỉ giúp bạn yên tâm về chất lượng nguyên liệu, mà còn mang lại sự tiện lợi, tiết kiệm và an toàn tuyệt đối cho mỗi bữa ăn. Hãy bắt đầu thói quen tự ép dầu tại nhà hôm nay để bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống cho cả gia đình.
